Viêm bao gân gấp ngón tay là gì — Có phải ngón tay cò súng không?

Nhiều bạn thắc mắc viêm bao gân gấp ngón tay có phải là tình trạng ngón tay cò súng hay không. Thực tế, đây chính là hai cách gọi khác nhau của cùng một bệnh lý. Trong y khoa, tên chính xác là stenosing tenosynovitis – viêm bao gân co hẹp, còn ‘ngón tay cò súng’ là tên gọi phổ biến dựa trên triệu chứng đặc trưng.

Viêm bao gân gấp ngón tay là gì?

Viêm bao gân gấp ngón tay (stenosing tenosynovitis) là tình trạng viêm và co hẹp của ròng rọc A1 – cấu trúc giữ cho gân gấp ngón tay không bị trượt khi vận động. Khi ròng rọc này bị viêm và dày lên, gân gấp khó trượt qua, tạo ra tiếng bật và cảm giác ngón tay bị kẹt.

Bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ ngón nào, nhưng thường gặp nhất ở ngón cái, ngón giữa và ngón áp út. Tình trạng này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng cầm nắm và các hoạt động hàng ngày của bạn.

Tại sao gọi là ngón tay cò súng?

Tên gọi ‘ngón tay cò súng’ xuất phát từ chuyển động đặc trưng của ngón tay khi bị bệnh. Khi bạn cố gắng duỗi ngón tay từ tư thế cong, ngón tay sẽ bật thẳng đột ngột giống như cò súng được bóp, thường kèm theo tiếng ‘bật’ rõ rệt.

Cơ chế bệnh sinh của viêm bao gân ngón tay

Để hiểu rõ bệnh, bạn cần biết cấu trúc bình thường của hệ thống gân ngón tay. Gân gấp ngón tay được bao bọc bởi bao gân (tendon sheath) và được giữ bởi các ròng rọc (pulley), trong đó ròng rọc A1 nằm ở gốc ngón tay đóng vai trò quan trọng nhất.

Khi có viêm, bao gân sẽ sưng to và ròng rọc A1 bị dày lên, co hẹp. Gân gấp trở nên khó trượt qua ròng rọc này, tạo ra ma sát và viêm nhiều hơn. Vòng luẩn quẩn này khiến triệu chứng ngày càng nặng nếu không được điều trị kịp thời.

Các giai đoạn tiến triển của bệnh

Viêm bao gân gấp ngón tay tiến triển theo 4 giai đoạn rõ rệt:

• Giai đoạn 1: Đau nhẹ ở gốc ngón tay, chưa có hiện tượng bật
• Giai đoạn 2: Ngón tay bật khi cử động, có thể tự duỗi được
• Giai đoạn 3: Ngón tay bật nhưng cần dùng tay kia hỗ trợ để duỗi
• Giai đoạn 4: Ngón tay không thể duỗi hoàn toàn, bị co cứng

Triệu chứng cần chú ý

Các triệu chứng ngón tay cò súng thường bắt đầu từ từ và tăng dần theo thời gian. Ban đầu, bạn chỉ cảm thấy đau nhẹ và cứng ngón tay vào buổi sáng. Dần dần, hiện tượng bật xuất hiện khi cử động, kèm theo đau lan tỏa lên cẳng tay.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Viêm bao gân ngón tay có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc sử dụng tay quá mức trong thời gian dài, đặc biệt là các động tác cầm nắm lặp đi lặp lại, là yếu tố chính gây ra tình trạng này.

Một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao bao gồm:

• Phụ nữ tuổi 40-60, đặc biệt thời kỳ mãn kinh
• Người bị tiểu đường, viêm khớp dạng thấp
• Những người làm việc thủ công nhiều
• Phụ nữ sau sinh do thay đổi hormone

Chẩn đoán viêm bao gân gấp ngón tay

Chẩn đoán chủ yếu dựa vào khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ kiểm tra chuyển động ngón tay, xác định vị trí đau và mức độ bật. Thường không cần siêu âm hay MRI trừ khi có nghi ngờ các bệnh lý khác.

Dấu hiệu đặc trưng là sự xuất hiện của nốt sưng cứng ở gốc ngón tay (nốt Notta), đau khi ấn và hiện tượng ngón tay bật khi cử động từ tư thế cong sang duỗi.

Các phương pháp điều trị

Điều trị bảo tồn

Đối với giai đoạn sớm, các phương pháp bảo tồn có thể mang lại hiệu quả nhất định:

• Nghỉ ngơi, tránh các động tác gây đau
• Sử dụng nẹp cố định ngón tay ban đêm
• Uống thuốc chống viêm
• Vật lý trị liệu với các bài tập nhẹ nhàng

Tuy nhiên, cần hiểu rằng các biện pháp này chỉ có tác dụng tạm thời giảm triệu chứng chứ không giải quyết được tổn thương thực thể tại ròng rọc A1.

Tiêm corticoid

Tiêm steroid vào vùng ròng rọc A1 có thể giảm viêm và cải thiện triệu chứng trong 6-12 tháng. Phương pháp này phù hợp với giai đoạn đầu hoặc những trường hợp chưa thể phẫu thuật ngay.

Phẫu thuật giải phóng ròng rọc A1

Đây là phương pháp điều trị triệt để nhất cho viêm bao gân gấp ngón tay. Chỉ định phẫu thuật khi:

• Điều trị nội khoa thất bại sau 6 tháng
• Bệnh ở giai đoạn 3-4 với triệu chứng nặng
• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày
• Ngón tay bị co cứng không thể duỗi

Tiểu phẫu được thực hiện qua đường rạch nhỏ khoảng 1-2cm ở gốc ngón tay, cắt mở ròng rọc A1 để giải phóng gân. Thời gian phẫu thuật chỉ 10-15 phút, có thể về nhà ngay trong ngày.

Phục hồi chức năng sau điều trị

Dù được điều trị bằng phương pháp nào, giai đoạn phục hồi chức năng đều rất quan trọng quyết định kết quả cuối cùng. Sau phẫu thuật, bạn cần:

• Vận động nhẹ nhàng ngay từ ngày đầu
• Thực hiện các bài tập co duỗi ngón tay theo hướng dẫn
• Tránh các hoạt động nặng trong 2-3 tuần đầu
• Theo dõi định kỳ với bác sĩ

Phần lớn bệnh nhân hồi phục hoàn toàn chức năng sau 4-6 tuần, không còn hiện tượng bật và đau.

Tầm quan trọng của can thiệp sớm

Nhiều bạn chần chừ không điều trị khi mắc viêm bao gân gấp ngón tay, cho rằng bệnh sẽ tự khỏi. Thực tế, để lâu không điều trị sẽ khiến ròng rọc A1 càng co hẹp, gân bị tổn thương nhiều hơn và có thể dẫn đến co cứng khớp vĩnh viễn.

Việc can thiệp đúng thời điểm, đặc biệt là phẫu thuật khi có chỉ định, sẽ mang lại kết quả tối ưu và tránh được các biến chứng lâu dài. Đây là lý do tại sao chẩn đoán và điều trị sớm luôn được ưu tiên trong các trường hợp viêm bao gân ngón tay.

Nếu bạn đang gặp các triệu chứng nghi ngờ ngón tay cò súng, hãy đến khám để được tư vấn và điều trị kịp thời. Đừng để bệnh tiến triển nặng mới can thiệp vì lúc đó khả năng phục hồi sẽ hạn chế hơn nhiều.

---

Theo dõi fanpage Gân Cơ Xương Khớp để cập nhật thông tin và những ca phẫu thuật mới nhất bạn nhé.