Đau cổ tay sau sinh — de Quervain hay chỉ là mệt mỏi thông thường?

Đau cổ tay sau sinh là vấn đề mà nhiều mẹ bỉm sữa gặp phải, nhưng không phải trường hợp nào cũng chỉ đơn giản là mệt mỏi. Khi cơn đau xuất hiện đều đặn mỗi khi bế con, thay tã hay vặn nắp chai, bạn có thể đang mắc phải hội chứng de Quervain – một tình trạng y khoa cụ thể cần được chẩn đoán và điều trị đúng cách.

Tại sao mẹ sau sinh dễ bị đau cổ tay?

Giai đoạn sau sinh, cơ thể mẹ trải qua nhiều thay đổi về mặt sinh lý và hoạt động hàng ngày. Việc chăm sóc em bé đòi hỏi những động tác lặp đi lặp lại như bế con, cho bú, thay tã, tắm cho con… tất cả đều tạo áp lực lớn lên cổ tay và ngón cái.

Bên cạnh đó, sự thay đổi hormone sau sinh, đặc biệt là estrogen, có thể khiến các mô mềm quanh khớp trở nên mềm yếu hơn, dễ bị viêm và tổn thương. Đây chính là lý do tại sao nguyên nhân hội chứng de Quervain thường gặp ở mẹ sau sinh nhiều hơn so với các nhóm đối tượng khác.

Tuy nhiên, không phải mọi cơn đau cổ tay sau sinh đều là de Quervain. Việc phân biệt chính xác giữa mệt mỏi thông thường và bệnh lý thực sự sẽ giúp bạn có hướng xử trí phù hợp.

4 dấu hiệu đặc trưng của hội chứng de Quervain

Vị trí đau đặc trưng

Khác với đau cổ tay mệt mỏi thông thường có thể lan tỏa, de Quervain có điểm đau rất đặc trưng: ở phía ngoài cổ tay, gần gốc ngón cái. Bạn có thể sờ thấy một vùng nhô lên nhỏ ở vị trí này, đặc biệt khi duỗi ngón cái ra xa.

Cơn đau thường tập trung tại rãnh giữa ngón cái và cổ tay, có thể lan lên cẳng tay hoặc xuống ngón cái. Điều này khác hoàn toàn với đau mỏi thông thường thường lan tỏa không rõ vị trí.

Đau khi thực hiện các động tác cụ thể

Hội chứng de Quervain có những ‘tín hiệu’ đau rất đặc trưng:

• Đau dữ dội khi đau cổ tay khi bế con, đặc biệt khi nâng em bé lên cao
• Khó khăn khi vặn nắp chai, xoay chìa khóa hoặc vặn khăn
• Đau khi duỗi ngón cái ra xa hoặc bóp nắm mạnh
• Cảm giác ‘kẹt’ hoặc ‘cấn’ khi di chuyển ngón cái
• Đau tăng lên rõ rệt vào buổi sáng sau khi thức dậy

Ngược lại, đau mỏi thông thường thường giảm dần khi nghỉ ngơi và không có tính chất đặc trưng như trên.

Test Finkelstein dương tính

Đây là dấu hiệu chẩn đoán quan trọng nhất. Bạn có thể tự kiểm tra tại nhà:

• Nắm tay thành quả đấm, với ngón cái được các ngón khác ôm lại
• Từ từ cong cổ tay về phía ngón út
• Nếu xuất hiện cơn đau dữ dội tại vị trí gốc ngón cái thì test dương tính

Test Finkelstein dương tính là dấu hiệu đặc trưng của de Quervain, hiếm khi thấy trong các trường hợp đau mỏi thông thường.

Triệu chứng kéo dài và có xu hướng nặng lên

Đau mỏi thông thường sau vài ngày nghỉ ngơi sẽ giảm dần. Tuy nhiên, triệu chứng hội chứng de Quervain có xu hướng kéo dài và nặng lên theo thời gian nếu không được điều trị.

Nhiều mẹ bỉm sữa ban đầu nghĩ chỉ là mệt mỏi tạm thời, nhưng khi triệu chứng kéo dài hơn 2 tuần và có xu hướng nặng lên, đặc biệt ảnh hưởng đến việc chăm con, thì đây là dấu hiệu cần được khám và chẩn đoán chuyên khoa.

Phương pháp chẩn đoán chính xác

Việc chẩn đoán đau cổ tay sau sinh do de Quervain chủ yếu dựa vào khám lâm sàng. Bác sĩ chuyên khoa sẽ thực hiện test Finkelstein và đánh giá các dấu hiệu đặc trưng.

Trong một số trường hợp, siêu âm gân có thể được chỉ định để đánh giá mức độ dày lên của vỏ bọc gân và tình trạng viêm xung quanh. Tuy nhiên, đây chỉ là phương tiện hỗ trợ, không thay thế được khám lâm sàng.

Các phương pháp như chụp X-quang, MRI hay điện cơ đồ hiếm khi được chỉ định trong chẩn đoán de Quervain, trừ khi cần loại trừ các bệnh lý khác.

Điều trị hội chứng de Quervain ở mẹ cho con bú

Điều trị bảo tồn – bước đầu quan trọng

Đối với các trường hợp nhẹ hoặc mới phát hiện, điều trị bảo tồn có thể mang lại hiệu quả:

Nẹp cổ tay chuyên dụng: Đây là phương pháp an toàn nhất đối với mẹ đang cho con bú. Nẹp giúp cố định ngón cái và cổ tay, giảm ma sát của gân trong vỏ bọc.

Thay đổi tư thế chăm con: Học cách bế con đúng cách, sử dụng gối đỡ khi cho bú, tránh các động tác tạo áp lực lên ngón cái.

Bài tập kéo giãn nhẹ nhàng: Sau khi cơn đau cấp tính giảm, có thể thực hiện các bài tập kéo giãn để duy trì tính linh hoạt của gân.

Tiêm corticoid – cần cân nhắc kỹ

Tiêm corticoid tại chỗ có thể mang lại hiệu quả nhanh chóng, tuy nhiên đối với mẹ đang cho con bú cần cân nhắc kỹ lưỡng. Mặc dù lượng thuốc qua sữa mẹ rất ít, nhưng vẫn cần thảo luận với bác sĩ về lợi ích và rủi ro.

Giới hạn của điều trị bảo tồn

Điều trị bảo tồn chỉ hiệu quả với các trường hợp nhẹ hoặc giai đoạn sớm. Khi vỏ bọc gân đã dày lên nhiều, tạo thành sẹo xơ hoặc các triệu chứng kéo dài hơn 3 tháng không đáp ứng với điều trị nội khoa, thì cần xem xét can thiệp phẫu thuật.

Nhiều trường hợp mẹ bỉm sữa cố gắng ‘chịu đựng’ với hy vọng sẽ tự khỏi sau khi ngừng cho con bú. Tuy nhiên, để lâu không điều trị có thể dẫn đến biến chứng như hạn chế vận động vĩnh viễn của ngón cái, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống lâu dài.

Khi nào cần phẫu thuật?

Phẫu thuật hội chứng de Quervain được chỉ định trong các trường hợp:

• Thất bại điều trị nội khoa sau 3 tháng
• Triệu chứng tái phát nhiều lần sau tiêm corticoid
• Cơn đau dữ dội ảnh hưởng nghiêm trọng đến chăm sóc con
• Hạn chế vận động ngón cái rõ rệt
• Vỏ bọc gân dày nhiều trên siêu âm

Tiểu phẫu de Quervain là thủ thuật đơn giản, được thực hiện dưới gây tê tại chỗ. Bác sĩ sẽ rạch vỏ bọc gân bị dày lên để tạo không gian, giải phóng sự chèn ép của gân dạng dài và duỗi ngắn ngón cái. Đây không phải là ‘cắt bỏ dây chằng’ hoàn toàn mà chỉ là tạo đường thoát cho gân hoạt động bình thường.

Thời gian phẫu thuật thường chỉ 15-20 phút, vết mổ nhỏ khoảng 2cm. Chi phí tiểu phẫu tại phòng khám là 2 triệu đồng/tay, nếu cả hai tay cùng lúc thì 3 triệu đồng. Sau mổ cần dùng thuốc kháng viêm giảm đau khoảng 5-7 ngày với chi phí từ 200.000-400.000 đồng.

Phục hồi sau điều trị

Dù điều trị bảo tồn hay phẫu thuật, giai đoạn phục hồi chức năng đều vô cùng quan trọng. Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần:

• Nghỉ ngơi vùng phẫu thuật 2-3 ngày đầu
• Vật lý trị liệu từ tuần thứ 2 để phục hồi sức mạnh và tính linh hoạt
• Tránh các hoạt động nặng trong 4-6 tuần đầu
• Thực hiện bài tập phục hồi chức năng theo hướng dẫn

Hầu hết bệnh nhân có thể trở lại hoạt động bình thường sau 6-8 tuần, với tỷ lệ thành công của phẫu thuật lên đến 95%.

Phòng ngừa tái phát

Sau khi điều trị thành công, việc phòng ngừa tái phát là rất quan trọng:

• Học tư thế bế con đúng cách: Sử dụng cả hai tay, tránh tập trung lực lên một bên
• Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Gối bú, nôi di động để giảm thời gian bế con
• Nghỉ ngơi đầy đủ: Luân phiên với người thân trong việc chăm con
• Bài tập kéo giãn: Duy trì tính linh hoạt của cổ tay và ngón cái

Kết luận

Đau cổ tay sau sinh không phải lúc nào cũng chỉ là mệt mỏi thông thường. Hội chứng de Quervain có những dấu hiệu đặc trưng cần được nhận biết sớm để có hướng điều trị phù hợp. Mặc dù điều trị bảo tồn có thể hiệu quả với các trường hợp nhẹ, nhưng không nên chần chừ quá lâu khi triệu chứng không cải thiện. Phẫu thuật tiểu phẫu, khi được chỉ định đúng, sẽ mang lại kết quả tốt và giúp mẹ trở lại cuộc sống bình thường, chăm sóc con tốt hơn.

---

Theo dõi fanpage Gân Cơ Xương Khớp để cập nhật thông tin và những ca phẫu thuật mới nhất bạn nhé.