Ngón tay cò súng có nên mổ không? Khi nào chờ, khi nào tiêm, khi nào mổ

Ngón tay cò súng có nên mổ không là câu hỏi gần như ai bị ngón tay lò xo cũng tự hỏi, thường là sau vài tuần sáng nào cũng phải dùng tay kia bẻ ngón cho duỗi ra. Câu trả lời ngắn: không phải ai cũng cần mổ, nhưng cũng không nên chờ mãi. Thứ quyết định là ngón tay của bạn đang ở mức nào, đã thử tiêm chưa và tiêm được bao lâu, và bạn có bệnh nền như tiểu đường hay không.

Bài này không nhắc lại toàn bộ các cách chữa — phần đó có ở bài điều trị ngón tay cò súng. Ở đây chỉ trả lời đúng một việc: với tình trạng cụ thể của bạn, nên chờ, nên tiêm thử, hay nên mổ.

Trước hết: ngón tay của bạn đang ở mức nào?

Bác sĩ chia ngón tay cò súng thành bốn độ, dựa trên cách ngón cử động. Bạn tự xem được ở nhà bằng cách nắm tay lại rồi duỗi ra vài lần:

Nếu chưa chắc mình có đúng là ngón tay cò súng hay không, xem lại triệu chứng ngón tay cò súng trước. Một số trường hợp ngón bị kẹt do khớp, do gân bị đứt hay do bệnh khác, và khi đó cách quyết định sẽ khác hẳn.

Khi nào chưa cần mổ

Ngón tay cò súng có thể nhẹ đi khi phần gân và ròng rọc ở gốc ngón bớt viêm. Điều này hay gặp ở người mới bị vài tuần, liên quan rõ tới một đợt làm việc nặng tay — xách đồ, vặn, cầm dụng cụ, gõ điện thoại nhiều — và được nghỉ tay đúng lúc. Bạn có thể chờ và theo dõi khi:

• Mới bị dưới khoảng 2–3 tháng.
• Ngón ở độ 1 hoặc độ 2: có bật nhưng vẫn tự duỗi ra được.
• Đau ít, không ảnh hưởng nhiều tới công việc và giấc ngủ.
• Bạn giảm được những động tác gây đau trong vài tuần.

Trong thời gian này, việc có ích là nghỉ tay, tránh nắm chặt kéo dài, và có thể dùng nẹp giữ ngón ở tư thế duỗi vào ban đêm. Thuốc giảm đau uống chỉ làm dễ chịu hơn, nó không gỡ được chỗ gân bị kẹt. Nếu sau vài tuần mà ngón vẫn bật đều đặn, hoặc nặng dần lên, thì việc chờ thêm thường không mang lại gì.

Khi nào nên tiêm thử trước

Tiêm corticoid vào bao gân là bước giữa: không phải rạch da, làm nhanh, chi phí thấp hơn mổ (bảng giá tham khảo trên website là 300.000 – 500.000đ một lần tiêm). Tiêm phù hợp khi:

• Ngón ở độ 2 hoặc độ 3, bị chưa quá lâu.
• Bạn chưa tiêm lần nào vào ngón đó.
• Bạn muốn thử cách nhẹ hơn trước khi quyết định mổ.

Điều cần biết trước khi tiêm: nhiều người đỡ rõ sau một mũi, nhưng ở một phần đáng kể người bệnh, triệu chứng quay lại sau vài tháng. Người bị tiểu đường, người bị nhiều ngón cùng lúc và người đã bị lâu thường đáp ứng kém hơn. Tiêm cũng không nên lặp lại nhiều lần trên cùng một ngón, vì corticoid tiêm nhiều lần có thể làm yếu gân, teo lớp mỡ dưới da hoặc làm da vùng tiêm bạc màu.

Một cách nghĩ đơn giản: tiêm là để thử xem có cần mổ hay không. Nếu một mũi giữ được lâu, bạn tránh được ca mổ. Nếu ngón bật lại nhanh, đó là dấu hiệu khá rõ rằng mổ là hướng hợp lý hơn — tiêm thêm lần nữa thường chỉ kéo dài thời gian.

Ngón tay cò súng có nên mổ không: sáu trường hợp nên mổ

Ca mổ ngón tay cò súng là tiểu phẫu nhỏ: gây tê tại chỗ, rạch khoảng 1–1,5 cm ở nếp gấp lòng bàn tay, cắt ròng rọc A1 đang bó chặt gân, khâu vài mũi, toàn bộ khoảng 15–20 phút và về trong ngày. Chi tiết từng bước có ở bài phẫu thuật ngón tay cò súng. Nên cân nhắc mổ khi có một trong các dấu hiệu sau:

1. Ngón ở độ 4 — không duỗi thẳng được nữa. Để lâu, khớp ở giữa ngón có thể co rút cố định, khi đó dù mổ gỡ được gân, ngón cũng khó duỗi lại hoàn toàn.
2. Ngón ở độ 3 kéo dài, sáng nào cũng phải bẻ, ảnh hưởng tới việc cầm nắm, lái xe, công việc.
3. Đã tiêm mà tái lại, nhất là khi tái lại chỉ sau vài tuần đến vài tháng.
4. Bị tiểu đường, vì nhóm này thường đáp ứng kém với tiêm và hay bị nhiều ngón.
5. Bị nhiều ngón cùng lúc hoặc lần lượt, khi tiêm từng ngón vừa tốn kém vừa kéo dài.
6. Bạn không muốn tiêm, hoặc có lý do không tiêm được, mà ngón đã ảnh hưởng tới sinh hoạt.

Ưu điểm của mổ so với tiêm là nó xử lý đúng chỗ gây kẹt về mặt cơ học: ròng rọc bị dày lên được cắt ra nên gân trượt tự do trở lại, vì vậy tỷ lệ tái phát sau mổ thấp hơn nhiều so với sau tiêm. Đổi lại, đây vẫn là một ca mổ, có vết khâu ở lòng bàn tay và cần vài tuần để vết mổ hết đau khi tì đè.

Mổ rồi có bị cứng tay, có phải nghỉ làm lâu không?

Đây là lý do nhiều người chần chừ. Thực tế với ca mổ ngón tay cò súng:

• Ngay sau mổ, bạn được khuyên cử động ngón nhẹ nhàng — gân đã được gỡ nên ngón gập duỗi được ngay, việc cử động sớm còn giúp tránh dính.
• Việc văn phòng, gõ phím nhẹ thường quay lại được sau vài ngày; tránh cầm nắm nặng và để ướt vết mổ cho tới khi cắt chỉ, thường vào ngày 10–14.
• Vùng sẹo ở lòng bàn tay có thể đau khi tì mạnh trong vài tuần, rồi dịu dần.

Lịch tập và những gì cần kiêng theo từng mốc có ở bài hồi phục sau mổ ngón tay cò súng và sau mổ ngón tay cò súng kiêng gì.

Biến chứng có thể gặp gồm nhiễm trùng vết mổ, sẹo đau kéo dài, và hiếm hơn là tổn thương nhánh thần kinh nhỏ ở hai bên ngón. Những rủi ro này thấp khi mổ đúng vị trí, vô khuẩn tốt và chăm sóc vết mổ đúng cách — nhưng bạn nên được nghe giải thích rõ trước khi đồng ý mổ, ở bất cứ nơi nào.

So sánh nhanh: chờ, tiêm hay mổ

Chi phí ở bảng trên lấy từ trang chi phí phẫu thuật ngón tay cò súng, nơi có cả mức tự trả khi mổ theo bảo hiểm y tế ở bệnh viện công.

Những trường hợp cần nghĩ khác

Trẻ nhỏ bị ngón cái kẹt gập

Ngón tay cò súng ở trẻ em, thường là ngón cái, có đặc điểm khác người lớn và cách quyết định cũng khác — nhiều bé được theo dõi một thời gian trước khi tính tới mổ. Xem riêng bài ngón tay cò súng ở trẻ em.

Ngón bị kẹt mà không có tiếng bật

Nếu ngón không duỗi được nhưng chưa từng có giai đoạn bật “tách”, hoặc ngón kẹt sau một cú chấn thương, cần khám để loại trừ đứt gân, trật khớp hay bệnh khớp. Bài ngón tay bị ngắc có mô tả những trường hợp hay bị nhầm.

Vừa tê tay vừa bị bật ngón

Ngón tay cò súng hay đi kèm hội chứng ống cổ tay, nhất là ở người tiểu đường. Nếu bạn còn tê bì các ngón vào ban đêm, nên khám cả hai cùng lúc để không phải mổ hai lần riêng rẽ khi có thể xử lý trong một buổi.

Gửi video cử động ngón để được tư vấn trước

Với ngón tay cò súng, phần lớn việc đánh giá nằm ở việc nhìn ngón cử động. Bạn có thể quay một đoạn video ngắn cảnh nắm tay lại rồi duỗi ra, gửi qua Zalo 0794.495.493 kèm vài dòng: bị bao lâu, đã tiêm chưa, có tiểu đường không. Bác sĩ xem là định hướng được nên theo dõi, tiêm hay mổ, và chi phí dự kiến, trước khi bạn mất một buổi đi lại.

Câu hỏi thường gặp

Ngón tay cò súng có tự hết không?

Có thể, nếu mới bị, còn nhẹ (chưa kẹt cứng) và được nghỉ tay đúng lúc. Ngón đã kẹt gập phải bẻ mới duỗi, hoặc đã bị nhiều tháng, thì ít khi tự hết.

Ngón tay lò xo có nên mổ không?

Ngón tay lò xo và ngón tay cò súng là một bệnh. Nên mổ khi ngón không còn tự duỗi được, khi đã tiêm mà tái lại, khi bị tiểu đường hoặc bị nhiều ngón. Nếu mới bị và còn tự duỗi được thì có thể theo dõi hoặc tiêm thử trước.

Tiêm mấy lần thì nên chuyển sang mổ?

Không có con số cố định cho mọi người. Nhưng nếu đã tiêm một lần mà ngón bật lại chỉ sau vài tuần đến vài tháng, mổ thường là hướng hợp lý hơn tiêm tiếp, vì tiêm nhiều lần vào cùng một ngón có thể làm yếu gân.

Mổ ngón tay cò súng có phải nằm viện không?

Không. Ca mổ gây tê tại chỗ, khoảng 15–20 phút, bạn tự về trong ngày và cắt chỉ sau khoảng 10–14 ngày.

Để ngón tay cò súng lâu không mổ có sao không?

Ngón có thể chuyển dần sang kẹt cứng. Khi khớp giữa ngón đã co rút lâu ngày, mổ vẫn gỡ được gân nhưng ngón có thể không duỗi thẳng lại hoàn toàn, nên không nên để tới mức đó.

Liên hệ

Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều
Địa chỉ: 46P Thuận Kiều, Phường Minh Phụng, TP.HCM
Bs. Thanh Tùng — Điện thoại: 0794.495.493