Điều trị nội khoa de Quervain — tiêm corticoid và nẹp cổ tay

Tiêm de Quervain là một trong những phương pháp điều trị nội khoa phổ biến nhất cho hội chứng de Quervain, với tỉ lệ thành công khá cao ở những trường hợp tổn thương nhẹ đến trung bình. Phương pháp này thường được chỉ định kết hợp với việc sử dụng nẹp cố định để tạo điều kiện tối ưu cho quá trình phục hồi gân.

Tuy nhiên, như bất kỳ liệu pháp điều trị bảo tồn nào, tiêm corticoid cũng có những giới hạn nhất định và không phải lúc nào cũng đem lại kết quả lâu dài. Để hiểu rõ hơn về phương pháp này, chúng ta cần tìm hiểu kỹ về cơ chế hoạt động, quy trình thực hiện và những trường hợp cần can thiệp khác.

Cơ chế hoạt động của tiêm corticoid trong de Quervain

Hội chứng de Quervain xảy ra khi hai gân điều khiển ngón cái bị viêm và phù nề trong khoang gân số 1 tại cổ tay. Việc tiêm corticoid trực tiếp vào vị trí này nhằm giảm viêm, giảm phù nề và tạo không gian cho các gân hoạt động dễ dàng hơn.

Corticoid là một loại hormone tổng hợp có tác dụng chống viêm mạnh. Khi được tiêm vào khoang gân, thuốc sẽ:

• Giảm viêm tại chỗ một cách nhanh chóng
• Làm giảm phù nề của vỏ bọc gân
• Giảm đau và cải thiện khả năng vận động
• Tạo điều kiện cho quá trình tự phục hồi của gân

Tuy nhiên, cần hiểu rằng tiêm corticoid chỉ có tác dụng tạm thời giảm viêm, không thể thay đổi cấu trúc giải phẫu đã bị tổn thương. Trong những trường hợp vỏ bọc gân đã dày lên đáng kể hoặc có sẹo xơ, hiệu quả của tiêm sẽ hạn chế hơn.

Tỉ lệ thành công của tiêm de Quervain

Theo các nghiên cứu y khoa, tỉ lệ thành công của tiêm corticoid de Quervain như sau:

• Lần tiêm thứ nhất: Khoảng 75% bệnh nhân có cải thiện triệu chứng
• Lần tiêm thứ hai: Tỉ lệ thành công tích lũy lên đến 85%
• Hiệu quả duy trì: 60-70% trường hợp không tái phát sau 1 năm

Những con số này cho thấy tiêm corticoid có hiệu quả tốt, nhưng vẫn có tỉ lệ thất bại và tái phát đáng kể. Điều này đặc biệt đúng với những trường hợp bệnh đã tiến triển nặng hoặc có nguyên nhân căn bản chưa được giải quyết.

Quy trình tiêm corticoid vào khoang gân số 1

Việc tiêm de Quervain cần được thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Quy trình thường bao gồm các bước sau:

Chuẩn bị trước tiêm

Trước khi tiến hành tiêm, bác sĩ sẽ:

• Đánh giá lại triệu chứng và xác nhận chẩn đoán
• Giải thích quy trình và các biến chứng có thể xảy ra
• Vệ sinh khu vực tiêm bằng dung dịch sát khuẩn
• Chuẩn bị dung dịch corticoid phù hợp

Kỹ thuật tiêm

Bác sĩ sẽ xác định vị trí khoang gân số 1 dựa vào các mốc giải phẫu. Kim tiêm được đưa vào chính xác vào khoang gân, tránh puncture vào gân hoặc các cấu trúc xung quanh. Lượng thuốc thường từ 0,5-1ml corticoid pha loãng với lidocaine.

Sau khi tiêm xong, bệnh nhân sẽ được hướng dẫn nghỉ ngơi 10-15 phút để theo dõi phản ứng ban đầu.

Chăm sóc sau tiêm

Sau tiêm, bệnh nhân cần:

• Tránh hoạt động mạnh với ngón cái trong 24-48 giờ đầu
• Có thể xuất hiện đau nhẹ tại vị trí tiêm, đây là phản ứng bình thường
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như nhiễm trùng
• Tái khám sau 2-4 tuần để đánh giá hiệu quả

Nẹp de Quervain – thumb spica splint

Nẹp cổ tay de Quervain, còn gọi là thumb spica splint, là một phần quan trọng không thể thiếu trong điều trị bảo tồn. Nẹp này được thiết kế đặc biệt để cố định ngón cái và cổ tay ở tư thế nghỉ ngơi tối ưu.

Thiết kế và chức năng của nẹp

Thumb spica splint có thiết kế bao quanh cổ tay và kéo dài đến khớp giữa ngón cái, giữ ngón cái ở tư thế hơi duỗi và dạng. Thiết kế này giúp:

• Giảm căng thẳng lên gân dạng dài và duỗi ngắn ngón cái
• Hạn chế các chuyển động có thể gây tổn thương thêm
• Tạo điều kiện cho quá trình phục hồi tự nhiên
• Giảm đau hiệu quả trong sinh hoạt hàng ngày

Thời gian đeo nẹp

Thời gian đeo nẹp thường từ 4-6 tuần, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và phản ứng của từng bệnh nhân. Trong giai đoạn cấp, bệnh nhân cần đeo nẹp liên tục, chỉ tháo ra khi tắm rửa.

Sau 2-3 tuần đầu, nếu triệu chứng cải thiện, có thể giảm dần thời gian đeo nẹp, chỉ đeo trong các hoạt động có nguy cơ cao như làm việc nhà, chăm sóc trẻ em.

Tác dụng phụ và biến chứng của tiêm corticoid

Mặc dù tương đối an toàn, tiêm corticoid vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ cần lưu ý:

Tác dụng phụ thường gặp

Mất sắc tố da là biến chứng phổ biến nhất của tiêm corticoid de Quervain. Vùng da tại chỗ tiêm có thể bị nhạt màu, tạo thành những đốm trắng nhỏ. Tình trạng này thường tự phục hồi sau 6-12 tháng, nhưng ở một số trường hợp có thể kéo dài hơn.

Các tác dụng phụ khác bao gồm:

• Đau tăng lên trong 24-48 giờ đầu (steroid flare)
• Nhiễm trùng tại chỗ tiêm (rất hiếm)
• Tổn thương gân do kỹ thuật tiêm không chính xác
• Tăng đường huyết tạm thời ở người tiểu đường

Những trường hợp không nên tiêm

Tiêm corticoid không được chỉ định trong các trường hợp:

• Có nhiễm trùng tại vị trí dự định tiêm
• Tiền sử dị ứng với corticoid
• Bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông máu
• Phụ nữ mang thai (cần cân nhắc kỹ)

Giới hạn của điều trị nội khoa và chỉ định phẫu thuật

Điều trị nội khoa bằng tiêm corticoid và nẹp cổ tay có hiệu quả tốt trong giai đoạn đầu của bệnh, khi tổn thương chủ yếu là viêm và phù nề. Tuy nhiên, phương pháp này có những giới hạn rõ ràng:

Khi nào điều trị nội khoa thất bại

Các dấu hiệu cho thấy điều trị bảo tồn không hiệu quả:

• Triệu chứng không cải thiện sau 2 lần tiêm
• Tái phát liên tục sau mỗi đợt điều trị
• Bệnh tiến triển nặng với hạn chế vận động nghiêm trọng
• Ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và công việc

Trong những trường hợp này, phẫu thuật giải phóng gân là lựa chọn tối ưu để giải quyết triệt để vấn đề.

Vai trò của phẫu thuật

Phẫu thuật de Quervain là thủ thuật nhỏ, rạch vỏ bọc gân để tạo không gian, giải phóng sự chèn ép. Đây không phải là việc ‘cắt bỏ dây chằng’ hoàn toàn mà là tạo đường rạch có kiểm soát nhằm giảm áp lực.

Ưu điểm của phẫu thuật:

• Giải quyết triệt để nguyên nhân cơ học
• Tỉ lệ thành công cao (>95%)
• Ít tái phát
• Phục hồi nhanh với kỹ thuật hiện đại

Tại phòng khám, chi phí phẫu thuật de Quervain là 2 triệu đồng cho một tay. Nếu cả hai tay cùng được phẫu thuật trong một lần, chi phí sẽ là 3 triệu đồng. Sau phẫu thuật, bác sĩ sẽ kê toa thuốc về sử dụng với chi phí khoảng 200-400 nghìn đồng.

Lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp

Việc lựa chọn giữa điều trị nội khoa và phẫu thuật cần dựa trên nhiều yếu tố:

Đánh giá mức độ tổn thương

Chẩn đoán chính xác là bước quan trọng nhất. Bác sĩ sẽ thực hiện test Finkelstein, đánh giá mức độ đau và hạn chế vận động. Siêu âm gân có thể được chỉ định để đánh giá mức độ dày lên của vỏ bọc gân.

Yếu tố cá nhân

Cần xem xét:

• Thời gian mắc bệnh và mức độ ảnh hưởng
• Nghề nghiệp và yêu cầu sử dụng tay
• Tuổi tác và tình trạng sức khỏe tổng quát
• Mong muốn và lo ngại của bệnh nhân

Đối với những trường hợp mới phát hiện, có triệu chứng nhẹ, điều trị nội khoa vẫn là lựa chọn đầu tiên. Tuy nhiên, nếu bệnh đã kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, phẫu thuật sẽ mang lại kết quả tốt hơn và lâu dài hơn.

Quan trọng nhất là không nên để bệnh kéo dài quá lâu, vì càng để lâu, tổn thương càng nặng và khó điều trị hơn. Việc can thiệp đúng thời điểm, dù là nội khoa hay phẫu thuật, sẽ đảm bảo kết quả tối ưu và giảm thiểu các biến chứng không mong muốn.

---

Theo dõi fanpage Gân Cơ Xương Khớp để cập nhật thông tin và những ca phẫu thuật mới nhất bạn nhé.